Francja mówi "nie" dzieciom na TikToku! Erste kraj w Europie zakazuje mediów społecznościowych poniżej 15 lat

Koniec zabawy w sieci. Francja uderza w TikToka i Instagrama

Niższa izba parlamentu Francji, Zgromadzenie Narodowe, uchwaliła we wtorek projekt ustawy przewidujący zakaz używania sieci społecznościowych przez dzieci w wieku poniżej 15 lat. To decyzja, która wywołała burzę dyskusji w całej Europie i ustawia Francję na czele walki o bezpieczeństwo najmłodszych w internecie.

Co konkretnie zmienia się we Francji? 1 września 2026 roku we Francji zacznie obowiązywać zakaz zakładania kont w mediach społecznościowych przez osoby poniżej 15. roku życia, a istniejące konta młodszych użytkowników mają zostać usunięte do 1 stycznia 2027 roku. Oznacza to, że popularne platformy takie jak TikTok, Instagram, Snapchat czy Facebook będą niedostępne dla dzieci w tej grupie wiekowej.

Ustawa, której zwolennikiem jest prezydent Emmanuel Macron, przewiduje też zakaz używania telefonów komórkowych w liceach. To pokazuje, że francuskie władze chcą holystycznie podejść do kwestii cyfrowego zdrowia młodzieży, ograniczając dostęp do urządzeń i platform już w uczestniach.

Macron kontra algorytmy. Ochrona czy cenzura?

Prezydent Emmanuel Macron w weekendowym nagraniu podkreślił, że projekt ma chronić dzieci przed manipulacją ze strony platform społecznościowych: "Mózg naszych dzieci i nastolatków, ich emocje, nie są obiektem sprzedaży ani manipulacji, ani przez platformy amerykańskie, ani przez chińskie algorytmy". Argumentacja jest jasna, choć wywołuje wiele kontrowersji.

Projekt ustawy cieszył się szerokim poparciem w parlamencie, ale nie wszystkim się spodobał. Skrajnie lewicowa Francja Nieujarzmiona (LFI) złożyła wniosek o odrzucenie projektu jeszcze przed debatami, a poseł LFI Rodrigo Arenas oznajmił, że celem projektu ustawy jest "wpędzanie w poczucie winy rodziców, dzieci i nauczycieli", a za cel należałoby obrać "dilerów, którzy ze swymi algorytmami tworzą uzależnienia". Krytycy obawiają się, że prawo może działać w drugą stronę, szczególnie jeśli chodzi o prywatność i weryfikację wieku.

Co istotne, nowe przepisy nie przewidują sankcji dla samych nastolatków ani ich rodziców. Odpowiedzialność spada wyłącznie na platformy społecznościowe, które będą musiały wprowadzić skuteczne systemy weryfikacji.

Jak to będzie działać w praktyce?

Wdrażanie nowych regulacji odbędzie się etapowo. Od 1 września 2026 roku osoby poniżej 15. roku życia nie będą mogły zakładać nowych kont w serwisach społecznościowych, czteromiesięczny okres przejściowy pozwoli platformom dostosować się do nowych regulacji, a do 1 stycznia 2027 roku zamknięte mają zostać również istniejące konta należące do młodszych użytkowników.

Serwisy będą musiały wprowadzić weryfikację wieku tam, gdzie funkcjonują na zasadzie platform społecznościowych, choć chodzi na przykład o kanały do udostępniania treści czy komentarze. Ustawa nie precyzuje jednak, jak platformy społecznościowe powinny sprawdzać wiek użytkowników, będą one musiały same wdrażać system weryfikacji, a nawet kilka, by dać wybór użytkownikom. To oznacza, że giganci technologiczni takich jak Meta czy ByteDance czeka całkiem spora praca.

Francuska innowacja czy europejski trend?

Francja będzie pierwszym krajem w Unii Europejskiej wprowadzającym takie ograniczenia wiekowe. Jednak decyzja Francji nie jest odosobnionym przypadkiem. Ustawa ta wpisuje się w szerszy trend coraz wyraźniej widoczny w Europie, a w maju przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zaproponowała koncepcję "opóźnienia dostępu" (social media delay) dla dzieci w całej Unii Europejskiej i zapowiedziała, że nowe przepisy unijne mogą zostać przedstawione w najbliższych miesiącach.

Podobne kroki podejmuje też Wielka Brytania, a w czerwcu ówczesny premier Keir Starmer ogłosił, że od stycznia 2027 roku osoby poniżej 16. roku życia zostaną tam objęte zakazem korzystania z mediów społecznościowych. Poza Europą Australia także stanęła na czele zmian, wprowadzając jeszcze bardziej restrykcyjne przepisy.

Obawy ekspertów. Czy wiek rzeczywiście się zweryfikuje?

Gorąca debata dotyczy tego, czy systemy weryfikacji wieku w ogóle będą skuteczne. Najczęściej podnoszone są obawy dotyczące prywatności użytkowników oraz skuteczności systemów weryfikacji wieku, a specjaliści zwracają uwagę, że nastolatki mogą próbować omijać zabezpieczenia, korzystając z zagranicznych usług, sieci VPN czy fałszywych danych. Trudno ukrywać, że prawo może stać się wyzwaniem w praktyce.

Pierwsza europejska decyzja Francji wskazuje jednak na nowe podejście do dzieci i cyfrowej rzeczywistości. Czy zadziała? Będziemy to widzieć już od września.